MDL-arts Paul Bours deelt zijn ervaring

Darmechografie kan heel goed worden ingezet om ontstekingen bij IBD in kaart te brengen. De dikte en doorbloeding van de darmwand laten goed zien waar de ontsteking zit. Dr. Paul Bours, MDL-arts in het Zuyderland Ziekenhuis Sittard-Geleen, zet de darmechografie al jaren in bij IBD-patiënten en is enthousiast over de voordelen. 

In Nederland hebben ruim 100.000 mensen IBD, chronische darmziekten met een grote impact op het dagelijks leven. Velen ervaren in hun leven meerdere opvlammingen.¹ Locatie, en mate van ziekteactiviteit van een opvlamming kunnen heel goed met darmechografie worden vastgesteld, zo is recentelijk gebleken. Voorheen werd endoscopie beschouwd als de standaard manier om darmwandafwijkingen te beoordelen, maar daar is nu een patiëntvriendelijk alternatief voor. 

Dr. Paul Bours: “Voor echografie bij IBD gebruiken we het klassieke echoapparaat. De echoprobe zetten we op de buikhuid om de darmwand zichtbaar te maken. Voor een volledige echoscopie van de dikke en de dunne darm is een halfuur nodig. De meeste echo’s zijn daarom geplande afspraken. In het Zuyderland doen we sinds kort een aparte echopoli, waarbij patiënten iedere dertig minuten worden ingepland voor de echografie. 

Ook hebben we een apart IBD-zorgpad ontwikkeld, waarbij IBD-patiënten bij een toename van klachten kunnen worden gezien door de verpleegkundig specialist en MDL-arts samen. De klachten worden in kaart gebracht, er wordt een darmechografie verricht en daarna volgt een gesprek over het beleid. Zo kunnen we tijdens een one-stop poliklinisch bezoek de stand van zaken bepalen en ook beleidsaanpassingen doorvoeren.”

Bij een coloscopie spoelt de patiënt vooraf de darmen met een laxeermiddel. Dat wordt als heel belastend en ingrijpend ervaren. De coloscopie is bovendien een invasief onderzoek, waarvoor een roesje nodig is en waarbij ook complicaties kunnen optreden, zoals darmperforatie. Die nadelen heeft de echo niet. Voor monitoring van de ziekteactiviteit is de darmecho vaak een goed alternatief. De echo is ook geschikt om te volgen of een behandeling aanslaat. 

Dr. Paul Bours: “Voor een coloscopie moet de patiënt meerdere keren naar het ziekenhuis, voor het onderzoek én voor de uitslag. Het kost dus meer tijd voordat de juiste behandeling is gestart. Omdat de patiënt de coloscopie niet bewust meemaakt, is de uitslag meer een mededeling. Bij een darmecho geeft de patiënt zelf aan waar de pijn zit en kijk je samen naar het scherm. Je kunt direct bespreken wat je op de monitor ziet en wat dit eventueel betekent voor de behandeling. Zo kun je veel sneller doorpakken naar een medische oplossing.”

Vroegtijdige behandeling van een IBD-opvlamming leidt veelal tot minder opnames, minder littekenvorming, minder risico op darmkanker en een betere kwaliteit van leven.² Doordat de patiënt actiever betrokken wordt en inzicht heeft in zijn eigen ziektebeloop, vergroot mogelijk de therapietrouw en de verbetering van ziekteactiviteit.

Dr. Paul Bours: “Ook complicaties van IBD, zoals vernauwingen, fistels en abcessen, zijn op een darmecho te herkennen. Dit maakt in veel gevallen de duurdere MRI-enterografie overbodig. In het Zuyderland zijn er al 30% minder coloscopieën en MRI’s bij IBD gedaan. Nog een voordeel: voor de echo zijn er geen wachtlijsten zoals bij een MRI of coloscopie.

Het is heel bemoedigend dat zorgverzekeraar VGZ de prijs voor zorgvernieuwer van het jaar 2025 heeft toegekend aan MDL-arts dr. Charlotte Peters uit het Diaconessenhuis Utrecht, omdat zij de darmecho inzet bij IBD. Daarnaast heeft MDL-arts in opleiding dr. Floris de Voogd van het Amsterdam UMC veel wetenschappelijk onderzoek verricht naar de effectiviteit van darmechografie. Dankzij dit onderzoek wordt de toegevoegde waarde van dit ‘nieuwe oude’ wetenschappelijke principe steeds meer gezien in het werkveld van de IBD. Door alle inspanningen binnen de IBUS (International Bowel Ultrasound Group) geleid door dr. Krisztina Gecse, MDL-arts in het Amsterdam UMC, is er nu in Nederland een groep MDL-artsen werkzaam, onder wie ikzelf, die geschoold zijn in darmechografie.  De darmecho is voor de MDL-arts wat het hiervoor al was voor de cardioloog ter vervanging van de stethoscoop. Met een darmecho weet je snel meer.”

Voor een complete diagnose zal altijd een coloscopie met biopten nodig blijven, want een echo wijst niet uit of de ontsteking komt door een inflammatoire darmziekte of door iets anders. En eens in de drie tot vijf jaar zal de patiënt een coloscopie moeten ondergaan om poliepen en darmkanker uit te sluiten; die zijn op een echo niet zichtbaar. Ook bij mensen met overgewicht zal vaker een coloscopie nodig zijn, omdat de echobeelden door het vetweefsel niet altijd voldoende duidelijk zijn.

Soms is een coloscopie niet wenselijk, zoals tijdens een zwangerschap. Heeft een zwangere vrouw klachten van colitis ulcerosa of de ziekte van Crohn, dan geeft het echobeeld een goede indicatie. Dr. Paul Bours: “Bij een zwangere IBD-patiënt met klachten van een opvlamming is darmechografie een goede oplossing om non-invasief de mate van ontsteking in kaart te brengen. Het rectum is echter niet goed in beeld te brengen met echografie, dus een proctitis ulcerosa kan niet worden vastgesteld. Maar echografie kan wel helpen om meer proximale ziekteactiviteit uit te sluiten, zoals linkszijdige colitis of zelfs pancolitis ulcerosa.”

“Voor de opleiding darmechografie ga je naar een internationale bijscholing die nu nog op slechts een paar plekken te volgen is, via de IBUS Group. Het Erasmus MC heeft opleidingsplekken voor de praktijkervaring. Ik verwacht dat over een paar jaar jonge artsen de darmechografie gewoon in hun opleiding tot MDL-arts krijgen. En dat echografie binnen vijf jaar onderdeel is van de standaard zorg bij IBD.”

1 & 2: Crohn-colitis.nl